Bu arada yolüstü Moskvadaydım, orda hava limanında reysimi gözləyərkən vaxt öldürmək üçün «stoyka»lardan pulsuz paylanan qəzet və dərgilər götürüb oxuyurdum. Onların içində diqqətimi daha çox «F5» adlı bir qəzet çəkdi. Qəzet mənə çox maraqlı, yeni və qeyri-adi gəldi, haqqında qısaca desək — «kağızda internet» — demək olar. Evə çatanda qəzetin saytına girdim ki, haqqında daha ətraflı məlumat əldə edim. Demə qəzet təzəlikcə fəaliyyətə başlayıb və cəmi bir neçə nömrəsi həyat üzü görüb. Çox sevindim ki, bütün buraxılışlarını PDF formatında saytdan yükləyib oxumaq olar.

Əvvəl istədim ki, qəzet haqqında öz sözlərimlə qısaca məlumat verim və hətta yazdım da. Lakin sonra qəzetin birinci buraxılışını yükləyib oxuyanda baş redaktorun ön sözünü oxudum və qərara gəldim ki, yaxşısı onu tərcümə etməkdir, çünki mənim demək istədiklərimi o daha yaxşı deyib:

«Bəri başdan etiraf edim: mən internetin çox fəal istifadəçisi deyiləm. Yox, təbii ki, axtarış vasitəsiylə mənə lazım olan hər şeyi tapa bilirəm, elektron poçt və Skype-dan istifadə edirəm, vaxtaşırı online-qəzetlər oxuyuram, peşəkarlıq baxımından faydalı olan saytları ziyarət edirəm və hətta, internet vasitəsiyilə mehmanxana sifariş edir və bilet alıram. Lakin, mənim «Odnoklassniki»də hesabım yoxdur, mən bloq yazmıram (və başqalarını da nadir hallarda oxuyuram — məsələn, kimsə maraqlı bir yazıya keçid göndərsə), internetin digər çoxsaylı imkanlarından isə, heç danışmıram da. Bütün bunları bacaran və sevən F5 redaksiyası, mənə gülür, əlində kompüter «siçan»ı ilə dünyaya gələn direktorumuz Jenya Volkov isə, məni «lox» hesab edir. Halbuki mənim kimilər çoxdur, daha doğru desək — çoxluqdur. Öz passivliyimizi biz çox asan əsaslandırırıq: İnternetdə çoxlu zibil var və içində həqiqətən maraqlı və eyni zamanda şit olmayan nəsə tapmaq üçün xeyli vaxt sərf etmək lazımdır, o da ki yoxdur. Bununla belə, biz etiraf edirik ki, internetdə həyat qaynayır, burda maraqlı insanlar, səmimi emosiyalar, çoxlu yaradıcılıq və canlı ünsiyyət var. İndidən belə bizim hamımız üşün yaşamaq daha asan olacaq: F5-in sayəsində biz hər həftə internetdə baş verən ən maraqlı hadisələr haqqında öyrənə biləcəyik. Bloqlardan ən yaxşı yazılar, təzə şayiələr, qalmaqallar, istedadlı foto-şəkillər, video-çarxlar, ədəbi əsərlər, faydalı xidmətlər və təbii ki, Şəbəkə dünyasının baş qəhrəmanları — bütün bunlar F5-də olacaq. Bir şeyi də qeyd etmək vacibdir: F5 — internet haqqında qəzet deyil, bu, Şəbəkə sakinlərinin gözləriylə həyat haqqında olan nəşrdir. İnternet bu həyatı çoxdan dəyişib, buna görə də öz baxışına haqqı var. Məhz buna görə, məsələn, bloqlar F5 üçün daha əhəmiyyətli xəbər mənbələridir, nəinki informasiya agentlikləri. Əsl qəzet, hansı ki müəllifləri milyonlarla bloqçulardır, — hə, necədir sizin üçün? F5-in bu buraxılışı sıfır nömrəlidir, yoxlamadır. Növbəti — birinci — fevralın 23-də çıxacaq. Sonra isə hər həftə. Go!»

Yuri Katsman, baş redaktor    

Özümdən əlavə edə bilərəm ki, bu cür layihənin fikrimcə yeri var. Lakin, Azərbaycanda yaxın vaxtlarda belə bir qəzetin çıxmasına inanmıram, çünki internetin Azərbaycan dilli seqmentində gur həyat, qaynayan-qarışan proseslər müşahidə olunmur, əksinə məlumat azlığı hiss olunur. Buna görə müntəzəm olaraq həftədə və ya heç olmazsa ayda bir dəfə, bir qəzetlik yeni, maraqlı material toplamaq çətin məsələdir.

Başımda çoxdandır bir fikir fırlanır… İnternetdə bir layihə yaratmaq istəyirdim, lakin vaxt və imkan məhdudluğu buna mane olur. Buna görə fikrimi açıqlayacağam ki, bəlkə kimsə onunla maraqlanıb layihəni bu və ya daha mükəmməl formada həyata keçirər.

Bloqçuluqla məşğul olandan bəri «ən maraqlı» və ya «ən yaxşı bloqlar» adlı yazı yazmaq istəyirdim, lakin düşünürdüm ki, bilmədiyim, tanımadığım bloqlar da var və onları tanımamış bu cür yazı yazmaq düzgün olmaz. Buna görə ağlıma bir fikir gəldi — maraqlı bloqları bir yerə toplamaq. Bunun üçün belə bir layihə qurmaq istədim: «Xəbərnamə» tipli bir sayt yaradım, lakin bir neçə prinsipial fərqlə — istifadəçilər sayta xəbər göndərə bilməyəcəklər, saytda yalnız bloqlar olacaq və yalnız administrasiyanın fikrincə maraqlı olan bloqlar, bu bloqlarda dərc olunan bütün yazılar avtomatik olaraq RSS vasitəsiylə və ya başqa üsulla qısa şəkildə sayta idxal olunacaq, istifadəçilər bu qeydlərə səs verə, şərh yaza və təbii ki, bloqa keçib, yazını bütövlüklə oxuya biləcəklər. Beləliklə, yazılar və bloqlar reytinqi formalaşacaq. İstifadəçilərin səsverməsinə, yazıya yazılan şərh sayına və baxış sayına əsasən ən maraqlı yazılar reytinqi və ən çox maraqlı yazıları olan bloqlar reytinqi… Bundan əlavə, hər istifadəçi sayt administrasiyasına həftədə bir dəfə yeni bloq təklif edə biləcək və administrasiya onu maraqlı və diqqətə layiq hesab etsə onu reytinqə əlavə edəcək. Bir neçə istifadəçi tərəfindən təklif olunan bloqun reytinqə düşmək şansı çoxalır. Beləliklə, AzNET-in ən maraqlı bloqlarını həmən saytın istifadəçiləri seçəcək və saytda ən maraqlı bloqlar və yazılar tapmaq olacaq. Belə bir sayt vasitəsiylə ziyarətçilər AzNET-in ən maraqlı bloqlarının ən maraqlı yazıları ilə tanış ola biləcəklər. Sayta ad da fikirləşmişdim — Qaymaq. Yoxlamışam qaymaq.az, .com, .net, .info, .name domenlərinin heç biri qeydiyyatdan keçirilməyib. Buna oxşar bir layihəni kimsə həyata keçirsə çox şad olaram.

Salam hörmətli oxucularım! Çoxdandır bloqda heç nə yazmırdım — üzürlü hesab edin.

Yaxınlarda «Dovşan səsi» adlı bir hekayə oxudum. Hekayəyə təsadüfən rast gəldim — Qaynar.info saytında bir deputatla müsahibə idimi, yoxsa müzakirə idimi, onu oxuyurdum. Deputat orda bu hekayənin adını çəkdi və təriflədi. Mənə də maraqlı gəldi ki, görəsən nə hekayədir belə… Axtardım və Lent.az saytında tapdım. Həqiqətən də hekayə çox yaxşı hekayədir, deputat yalan demirmiş. Hətta deyərdim ki, son vaxtlarda oxuduqlarımdan ən gözəli elə bu hekayədir. Müəllif Günel Mövlud çox təsirli yazıb. Oxuduqca hər şeyi çox canlı təsəvvür etdim, hekayədə baş verən hadisəyə qapıldım, baş qəhrəmanın (müəllifin) duyduğu hisslərini keçirdim… Hekayə çox xoşuma gəldi, müəllifi alqışlayıram və hər kəsə oxumağı məsləhət edirəm.

Yəqin ki, Yumroo haqqında hamı eşidib. Layihənin təsisçiləri onu Milli axtarış sistemi kimi mövqeləndirirlər, lakin layihənin bir çox digər xidmətləri də mövcuddur. Bunlar poçt qutusu, sayt kataloqu, bloq xidməti, divan (forum) və digərləridir. Keçən il təntənə ilə açılan bu portal, o vaxt çox güclü reklam olundu və indinin özündə də reklam aksiyaları davam etməkdədir. Yumroo açılanda, haqqında çox yazıldı, lakin mən bir az gözləyib sonra fikir bildirmək qərarına gəldim. İstədim saytın fəaliyyətini davamlı olaraq izləyib, sonra ona hansısa qiymət verim.

Beləliklə, Yumroo haqqında fikirlərimi hamınızla bölüşüm… Təxmin etmək çətin deyil ki, Yumroo-nun reklam kampaniyasına böyük vəsait ayrılıb, xəbər saytlarında və ümumiyyətlə internetdə, televiziya və radioda bu portalın reklamı gedir. Bu reklam kampaniyasının nəticələri artıq göz qabağındadır. Fevral ayında keçirilən son reklam aksiyaları — bloqçular müsabiqəsi və internetdə ən populyar sözü tapmaq müsabiqəsi — sayta çoxlu yeni istifadəçi gətirdi. Keçən il dedikləri məqsədlərinə (20 000 gündəlik ziyarətçi sayına) çatıblar ya yox bilmirəm, amma, ziyarətçi sayının kəskin surətdə artmasını məşhur Alexa.com saytının Yumroo üçün verdiyi statistikalarında müşahidə etmək olar. Hazırda, Yumroo Alexa.com-un Azərbaycan üzrə reytinqində 27-ci yerdə yerləşir, halbuki, müsabiqələrdən öncə, deyəsən, heç ilk yüzlüyə də daxil deyildi. Buna görə, Yumroo-nun reklam addımlarını uğurlu adlandırıram.

Keçən ilin təxminən iyul ayında bloqumu DMOZ kataloquna əlavə etdirmək üçün sifariş göndərmişdim. Artıq iki ay olar ki, bloqum, nəhayət, DMOZ-a əlavə olundu. Buna çox sevindim, çünki, artıq əlavə edəcəklərini gözləmirdim. Bloqum o kataloqa əlavə olunduqdan sonra müşahidə etdim ki, Google-dan gələn ziyarətçi axını artdı. Bu da deməkdir ki, Google-un axtarış nəticələrində, bloqum daha yüksək yerlər tutmağa başladı, baxmayaraq ki, PageRank rəqəmi dəyişmədi və 4 olaraq da qaldı. DMOZ-un PageRank-a nə dərəcədə təsir etdiyini bilmirəm (kim deyir var, kim deyir yoxdur), lakin onu bilirəm ki, DMOZ kataloqunda olan sayt, Google axtarış sistemi tərəfindən daha etibarlı mənbə kimi hesab edilir və beləliklə də, axtarış nəticələri sırasında daha yüksək yerlər tutur.