1920-30-cu illərdə Azərbaycan tipoqrafikası
May 1, 2008 1:47Həsənəlizadə Ramin
1922-ci ildə Azərbaycanda “latınlaşma” kampaniyası başlandı, yəni, ərəb əlifbasının əsasında olan əlifbamızın əvəzinə, latın əlifbasının əsasında olan yeni əlifbaya keçmə prosesi. Bu proses 1929-cu ildə yeni əlifbanın rəsmi qəbulu ilə nəticələnmişdir. Yeni əlifba qəbul olunan kimi, Azərbaycanda, o zaman, əsas nəşriyat olan “Azərnəşr” tərəfindən, kütləvi miqdarda kitab nəşr olunmağa başlandı. Təbii ki, bütün bu kitablar üçün kitab üzü və rəsmlər lazım idi. Həmən tərtibat işlərini, “Azərnəşr”-lə əməkdaşlıq edən Azərbaycan qrafik rəssamları görmüşdülər. Onlar Hacıyev Əmir, Xalıqov Qəzənfər, Knit Ludviq, Mustafayev Rüstəm, Vlasov Mixail, Zeynalzadə Xalid və başqaları olublar. Beləliklə, Azərbaycan-latın tipoqrafikasının əsası qoyulmuşdu.
Həmən kitabların bəzilərinin üzlərini və rəsmlərini burada sizə təqdim edirəm. O vaxtkı kitabları görmək maraqlıdır, deyilmi? Yeri gəlmişkən, o vaxtın latın əlifbası indikindən bir az fərqli imiş. Nə isə, buyurun, özünüz baxın (43 şəkil):
"Əlifba"
Tərtibatçı: Hacıyev Əmir, Bakı, 1920-ci illər. Kitab üzü, 22.2×13.3 sm.
Emil Zola "Ruqonların şöhrətpərəsrliyi"
Tərtibatçı: Hacıyev Əmir, Bakı, 1933-cü il. Kitab üzü, 20.6×14.6 sm.
M. Seyidzadə "Neftə doğru"
Tərtibatçı: Xalıqov Qəzənfər, 1933-cü il. Kitab üzü, 17.4×12.1 sm.
Hüseyn Cavid "Səyavuş"
Tərtibatçı: Xalıqov Qəzənfər, 1934-cü il. Kitab üzü, 14.9×10.5 sm.
Şair və vətəndaş
Tərtibatçı: Knit Ludviq, 1920-30-cu illər. Kitabda rəsm, 12.0×30.5 sm.
Dəmir yolu
Tərtibatçı: Knit Ludviq, 1920-30-cu illər. Kitabda rəsm, 13.0×30.8 sm.
adsız
Tərtibatçı: Knit Ludviq, 1920-30-cu illər. Kitabda rəsm, 12.4×14.9 sm.
A. Fadeyev "Tarmar"
Tərtibatçı: Mustafayev Rüstəm, 1934-cü il. Kitab üzü, 20.3×14.0 sm.
Tağı Şahbazi "Seçilmiş əsərləri"
Tərtibatçı: Şalıqina Yevqeniya, 1930-cu il. Kitab üzü, 21.0×17.5 sm.
Bella İlleş "Tissa yanır"
Tərtibatçı: Vlasov Mixail, 1932-ci il. Kitab üzü, 21.6×15.9 sm.
S. Rəhimov "Su ərizəsi"
Tərtibatçı: Zeynalzadə Xalid, 1944-cü il. Kitab üzü, 18.7×15.6 sm.
"Analara məsləhət"
Tərtibatçı: Hacıyev Əmir, 1928-ci il. Kitab üzü, 17.1×12.7 sm.
S. Qriqoryev "Qırmızı nişan"
Tərtibatçı: Hacıyev Əmir, 1930-cu il. Kitab üzü, 16.5×11.1 sm.
A. Kojevnikov "Poçt markaları"
Tərtibatçı: Hacıyev Əmir, 1929-cu il. Kitab üzü, 17.5×12.1 sm.
A. Nasimoviç "Senya Kaluqin"
Tərtibatçı: Hacıyev Əmir, 1930-cu il. Kitab üzü, 19.0×12.7 sm.
Dr. B. Siqal "Uşağı necə sağlam böyütməli"
Tərtibatçı: Hacıyev Əmir, 1930-cu il. Kitab üzü, 17.8×12.7 sm.
Jül Vern "Kapitan Qrantın uşaqları"
Tərtibatçı: Knit Ludviq, 1930-cu il. Kitab üzü, 17.8×12.7 sm.
F. Düşen "Qan qanunu"
Tərtibatçı: Saqiyan Muşeq, 1930-cu il. Kitab üzü, 15.9×11.7 sm.
V. Yazvitskiy "Göy barəsində nağıllar və həqiqət"
Tərtibatçı: Şxiyan Ruben, 1930-cu il. Kitab üzü, 17.8×13.7 sm.
H. Mehti "Bahar suları"
Tərtibatçı: Şxiyan Ruben, 1930-cu il. Kitab üzü, 19.4×12.1 sm.
Feliks Ayerbax "Müharibə işlərində fizika"
Tərtibatçı: Şxiyan Ruben, 1929-cu il. Kitab üzü, 14.8×16.5 sm.
F. Kamanin "Şişə fabrikində"
Tərtibatçı: Şxiyan Ruben, 1929-cu il. Kitab üzü, 16.8×11.7 sm.
A. Serafimoviç "Dəmir yol baxıcısı"
Tərtibatçı: Telinqater (Beno), 1930-cu il. Kitab üzü, 11.8×? sm.
N. Lyaşko "Domna ocağı"
Tərtibatçı: Telinqater (Beno), 1929-cu il. Kitab üzü, 17.8×12.4 sm.
Mate Zalka "Əbədi sülh"
Tərtibatçı: Telinqater (Beno), 1931-ci il. Kitab üzü, 17.5×12.1 sm.
V. Dmitriyeva "Mayna Vira"
Tərtibatçı: Telinqater (Beno), 1930-cu il. Kitab üzü, 17.5×11.4 sm.
V. Bianki "Meşədə dava"
Tərtibatçı: Vardi Varjan, 1931-ci il. Kitab üzü, 17.8×12.1 sm.
Böyük-Roni "Od uğrunda mübarizə"
Tərtibatçı: Vlasov Mixail, 1930-cu il. Kitab üzü, 18.4×12.4 sm.
Jül Vern "On beş yaşında kapitan"
Tərtibatçı: Vlasov Mixail, 1930-cu il. Kitab üzü, 19.7×12.7 sm.
Emil Zola "Tələ"
Tərtibatçı: Vlasov Mixail, 1930-cu il. Kitab üzü, 17.5×12.1 sm.
D. Mamin-Sibiryak "Ulduz"
Tərtibatçı: Vlasov Mixail, 1930-cu il. Kitab üzü, 19.0×13.0 sm.
B. Lavrentyev "Ulduz rəngi"
Tərtibatçı: Vlasov Mixail, 1930-cu il. Kitab üzü, 18.4×12.1 sm.
C. Cəbrayılbəyli "Akvarium"
Tərtibatçı: Vlasova Sarra, 1930-cu il. Kitab üzü, 19.0×12.1 sm.
S. Qriqoryev "Et 5324 nömrəli lokomotiv"
Tərtibatçı: Vlasova Sarra, 1930-cu il. Kitab üzü, 19.0×12.1 sm.
Əli Vəliyev "Nənəmin cəhrəsi"
Tərtibatçı: Vlasova Sarra, 1930-cu il. Kitab üzü, 18.4×12.1 sm.
V. Kaverin "Sarayın mühasırəsi"
Tərtibatçı: Vlasova Sarra, 1930-cu il. Kitab üzü, 17.8×12.4 sm.
A. Serafimoviç "Vaqonçu Makar"
Tərtibatçı: Vlasova Sarra, 1930-cu il. Kitab üzü, 18.1×12.4 sm.
Mıkırtıç Armen "Sona"
Tərtibatçı: Dorş, 1930-cu il. Kitab üzü, 17.1×13.1 sm.
Tərtibatçı: Naməlum, 1930-cu il. Kitab üzü, 18.1×12.1 sm.
Viktor Kin "O tayda"
Tərtibatçı: Naməlum, 1929-cu il. Kitab üzü, 16.8×12.7 sm.
Fransa güləşləri
Tərtibatçı: Naməlum, 1930-cu illər. Plakat, 83.5×64.0 sm.
Güləşlər
Tərtibatçı: Naməlum, 1934-cü il. Plakat. Azərbaycanca və rusca. 90.0×62.0 sm.
Rəşid Yusubovun qastrolları
Tərtibatçı: Naməlum, 1930-cu illər. Plakat. Rusca. 55.0×72.0 sm.
Mənbə: www.russianartandbooks.com
Şərhlər(7) 238 dəfə oxunub
bölmə: Dizayn
açar sözlər: azərbaycan dizayn tipoqrafika typography azərnəşr
Ramin maraqlı bir blogunuz var. Adı da özünəməxsus. Sizə nacizanə bir tövsiyyə. Bütün başlıqlarınız "haqqında" ifadəsi ilə bitsin. Bax onda bura da "Hər şey haqqında bloq" oalcaq. Uğurlar sizə. Mən marketinqdən yazıram sizə yəqin ki maraqlı olmaz
May 3, 2008 0:13