Azərbaycanda nəşr olunan bir çox kitablara baxanda, onları əlimə alıb vərəqləyəndə çox heyfslənirəm və başa düşürəm ki, bu kitablar üstündə işləyənlər (nəşriyyatçı, tərtibatçı, dizayner, mətbəəçiləri nəzərdə tuturam, müəllifləri yox) Ceyms Feliçinin “Tipoqrafika üzrə ətraflı dərslik” kitabını nə oxuyublar, nə də ki, görüblər. Nəşriyyatımız bərbad haldadır.

Bu yazımda C. Feliçinin kitabı haqqında qısa məlumat vermək və öz fikirlərimi bildirmək istəyirəm.

Bu kitab dizayn, səhifələmə, kitab, dərgi tərtibatı ilə məşqul olanlar üçün həm dərslik, həm də ki, soraq kitabıdır. Bu kitabda Qutenberqdən (Gutenberg) başlayaraq müasir Open Type formatlı fontlara kimi şriftin inkişafı, tarixi təsvir olunur. Səhifələmənin qaydaları və üsulları əks olunub. Bu kitab, müxtəlif hallarda (kitab, qəzet, veb-səhifə, kağız, monitor) mətni elə səhifələməyi öyrədir ki, oxucu üçün onu oxumaq rahat olsun. Fikrimcə, “Tipoqrafika üzrə ətraflı dərslik” kitabı, mətnlə işləməyi, səhifələməni, poliqrafiya, mətbəə məhsullarını tərtib etməyi öyrənmək istəyənlər üçün əsl bilgi xəzinəsidir. Həm də, düşünürəm ki, peşəkarlar da onu soraq kitabı kimi istifadə edə bilərlər. Yəni bu kitab həm öyrənən, həm də ki peşəkar mətbəəçi, qrafik və veb dizaynerlər üçün faydalı və dəyərli bir vəsaitdir.

Kitab inglis dilində yazılıb, amma, rus dilinə də tərcümə olunub (James Felici “The Complete Manual of Typography” ing.; Джеймс Феличи “Типографика: шрифт, верстка, дизайн” rus.). Təəssüf ki, bu kitab Azərbaycan dilində hələ yoxdur. Ümid edək ki, gələcəkdə Ceyms Feliçinin “Tipoqrafika üzrə ətraflı dərslik” kitabı Azərbaycan dilinə də tərcümə və nəşr olunacaq.

Bir dəfə internetdə dolaşarkən maraqlı bir sayta rast gəldim. Bu sayt rus dilindədir və dizayna həsr olunub. Bloqumun daimi oxucuları yəqin ki, mənim dizayna olan xüsusi maraqımı müşahidə ediblər. Bəli — dizayn mənim maraq dairəmdə xüsusı yer tutub, buna görə də mən həmən sayta ətraflı baxdım. Bu sayt Aleksandr Şirışev (Александр Ширышев) adlı bir rus dizaynerin layihəsidir və eldesign.ru adlanır. Aleksandr Şirişev burda dizaynla bağlı məqalələr, yazılar, fikirlər yazır, öz işlərini təqdim edir, dizayna aid maraqlı və faydalı kitablara öz rəyini bildirir. Rus dilini bilənlər bu saytı ziyarət edib onun tərkibi ilə tanış ola bilərlər. Mən isə, bu gün, Aleksandr Şirışevin “Sifarişçi tərəfindən qəbul olunmayan” (orig. “Непринятый заказчиком”) adlı məqaləsinin tərcüməsini təqdim etmək istəyirəm. Gələcəkdə çalışacağam ki, Aleksandrın və digər müəlliflərin maraqlı yazılarını Azərbaycan dilinə tərcümə edib bloqumda yerləşdirim. İndi isə, buyurun:

Sifarişçi tərəfindən qəbul olunmayan

Altında “Qəbul olunmayan variant”, “Sifarişçi tərəfindən təsdiqlənməyən”, “Baxın görün nə zor alınıb, amma, o xiyar qəbul etməyib” yazılan işlər, peşəkar dizaynerin portfoliosunda olmamalıdır. Xüsusən də, studiyanın portfoliosunda.

“Elimiz Online IT Group” şirkətinin yaratdığı azeriblog.com saytı ilə mən nisbətən təzəlikcə, amma, gördüyünüz kimi, yaxından tanış olmuşam. Yəni burada bloq açmışam və azdan-çoxdan (düzünü desək, təəssüf ki, azdan, nəinki çoxdan) fəaliyyət göstərirəm.

Saytın əsas səhifəsində hamı görə bilər ki, artıq 3500-dən çox bloq və 31600-dən yuxarı yazı mövcuddur. Sevindirici haldır ki, bloqların sayı artır və yazılar da çoxalır. Bunların içində faydalı və maraqlı yazılar (çox olmasa da) var. Nə isə, bloqlar haqqında mən daha sonra və daha ətraflı yazı yazacağam, burda isə, mən istərdim sırf azeribloq.com xidmətinin bəzi müsbət və mənfi cəhətlərini qeyd edim. Əlbəttə ki, qeyd edəcəyim cəhətlər yalnız və yalnız mənim şəxsi fikirlərimdir.

Bu yaxınlarda maraqlı bir kitab oxudum ― Donald Normanın “Adi əşyaların dizaynı” (Donald A. Norman “The Design of Everyday Things” ingl.; Дональд А. Норман “Дизайн привычных вещей” rus.) kitabını. Bu kitab haqqında eşitdiklərim və oxuduqlarım bir-neçə müsbət rəy, məndə xeyli maraq və onu oxumaq həvəsini oyatdı.